Anonim Şirketlerde Halka ArzHalka arz temel olarak çok sayıda yatırımcıya şirkete ortak olmaları için yapılan çağrıdır. Halka açılma ise daha öncesinde sadece sermaye sahipleri ile şirketin yönetimini sürdürmüş, şirketin paylarını halka ilk defa alınması için satışa çıkarma işlemidir.

Anonim şirketleri kendi çıkarları doğrultusunda şirket içi hisselerini belirli dönemlerde satışa sunabilir. Bu satışa çıkarma işlemi şirketlerin kendi iradeleriyle gerçekleştikleri bir faaliyettir.

Bu satış işleminin amacı birden fazla olabilirken genel olarak banka vb. yerlerden borç almadan sermaye genişletmek, finansal olarak borç altında olan şirketin borcunu ödeyebilmek, büyümekte olan bir şirkette yatırımsal fon sağlamak gibi birden fazla neden olabilir. Anonim şirketleri gerçekleştirecekleri hisse satış arzlarını belirttikten sonra yatırımcılar tarafından eğer olumlu değerlendirilirse satış işlemi açık bir şekilde gerçekleşecektir.

Halka açılma işlemi son yapılan değişiklikler ve düzenlemelerle birlikte artık çok pratik bir şekilde yapılabilecek işlemlerdendir. Halka açılma maliyetli bir iştir. Ancak daha sonrasında elde edilecek fon getirisine bakıldığında şirketler için yapılan bu maliyet çok yüksek görülecek maliyet değildir. Yapılmış olan maliyet sonrasında şirketler için çok daha karlı bir sonuç ortaya çıktığı için bu konuda yaygın kabul şirketler açısından getirisine göre büyük bir maliyetinin olmadığıdır.

Şirketler halka açıldıkları zaman, yönetimlerini kaybetme endişesi taşımaktadırlar. Yönetimi kaybetme korkusu her şirkette bulunmaktadır. Çünkü yönetimi kaybederse halka arz sonrasında elde edilecek fondan gelen gelir ve şirketin kendi öz sermayesi, çalışanlarının durumu yapılacak yatırımların planlanması gibi konularda söz hakkı olmazsa yapmış olduğu faaliyetin şirketine kardan çok zarar getireceğine inanmaktadırlar. Ancak bununla alakalı olarak kanunlara uygun bir şekilde şirketin yönetimini kaybetmeden de halka arz söz konusu olabilmektedir.

Halka açık olan şirketlerin bir avantajı da şirketlerin kendilerini daha fazla kitleye ulaştırarak tanınırlığını arttırmasıdır. Şirketler halka arz olunacağı sırada payların satımı konusunda aracı şirketler payları satabilmek adına şirketleri daha fazla kişiye duyuracaktır. Bu nedenle şirketin tanınırlığı artacak ve diğer rakip şirketlere göre rekabet avantajı sağlayacaktır. Bu nedenle şirketin tanınırlığını arttırmak adı altında halka arz işlemlerinin faydası bulunmaktadır.

Halka arz edilen şirketlerin borsada işlem görenleri her yıl kar dağıtmak gibi bir zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak kar dağıtımı manasına gelen temettü işlemlerini yapmayan şirketlerin hisse senetlerinin temettü dağıtan şirketlere nazaran daha az tercih edildiği görülmektedir. Bu nedenle şirketlerin kar dağıtma zorunluluğu olmayıp, rağbet görmeleri açısından kar dağıtma işlemini yapmaları onlar açısından faydalı olacaktır.

Şirketler halka arz sonrasında SPK ve Borsa İstanbul tarafından faaliyetlerini rekabetçilik ve halka arz edilen paylara sahip kişilerin mağdur edilmemeleri açısından bir gözetime girmektedirler. Ancak bu gözetim SPK ve Borsa İstanbul kurumlarının şirketlerin yönetimlerine doğrudan bir etkileri olduğu manasına gelmemektedir. Anılan kurumlar sadece sürecin kanuna uygunluğunu denetlemekle yükümlüdürler.

Her şirketin kendi içerisinde özel planlamaları, rekabet ilkeleri veya ticari faaliyetleri ile ilgili olarak başkalarının bilmemeleri gereken bilgileri bulunmaktadır. Halka arz durumunda ticari sırlarını kamuya açıklamaları zorunlu değildir. Çünkü kamuya açık şekilde bütün ticari sırlarını ortaya döken şirketlerin rakiplerinin rekabet avantajı elde edeceği açıktır. Bu nedenle bu şekilde bir düzenlemeye gidilmiştir.

Halka arz yöntemleri iki biçimde gerçekleştirilebilir.

Birinci Halka Arz

Halka arz işlemi gerçekleştiren anonim şirketler ilk defa hisse paylarını açığa sunduğu işlemlere birinci halka arz işlemleri denir. Bu işlemler yukarıda belirtmiş olduğumuz herhangi bir nedenden dolayı yapılabilecekken hukuka uygun şekilde gerçekleştirilmek zorundadır.

İkinci Halka Arz

Halka arz ettiğiniz hissenizin borsa yatırımı yapmak isteyen yatırımcılar tarafından az görülmesi talep düşüklüğü vb. konular ile ilgili gerçekleşemeyen halka arz işlemlerinde gerekli düzenlemeler tekrar yapılarak ikinci kez halka arz işlemlerine ikinci halka arz denir. Bu arz işlemlerinde ilk gerçekleştirmiş olduğunuz halka arz talepleriniz istek talep doğrultusunda düzenlenmiş olması oldukça önemlidir.

Halka Arz Şartları Ve İzlenecek Yollar

Halka arz işlemini yapmak istediğiniz şirketin öncelikle Sermaye Piyasası Kurulu(SPK) ile anlaşma yapmak zorundadır. Yapılan bu anlaşma sonucu Borsa İstanbul ve SPK uzmanları tarafından şirketin arz edeceği hisseler değerlendirilir ve bu değerlendirmeler sonucu eğer uzmanlar tarafından uygun görülürse halka arz işlemleri başlamış olacaktır. Belgelerin hazırlanışı ve diğer işlemler için öncelikle bir arabulucu kurum ile anlaşma yapmanız gerekecektir. Arabulucu kurum Borsa İstanbul ve SPK ile ön hazırlık ve diğer işlemleriniz gerçekleştirdikten sonra başvuruda bulunacaktır.

 

Av. Halil BAKIRCI